{
 "source": "https://spizarniak.pl/metodologia",
 "license": "Cytuj z linkiem do spizarniak.pl",
 "updated": "2026-11-17",
 "conventions": {
  "spoonConversion": "Gdy źródło podaje łyżki/szklanki, przeliczono: łyżka soli = 19 g (typical z units.lyzkaSoliG), łyżeczka soli = 5-7 g, łyżka cukru = 13 g, szklanka = 250 ml, szklanka cukru = 213 g (typical). Surowe wartości ze źródeł są w pantry-sources.md.",
  "typical": "typical = wartość podana przez większość źródeł lub mediana; gdy są 2 źródła i brak zgody, typical = środek przedziału (opisane w pantry-sources.md).",
  "nalewkiAlcohol": "fruitKgPerLitreAlcohol liczone na litr wlanego alkoholu (spirytus + wódka razem, bez wody), niezależnie od mocy; moce opisane w alcoholBase."
 },
 "units": {
  "lyzkaSoliG": {
   "min": 15,
   "typical": 19,
   "max": 25,
   "note": "płaska łyżka ~15 g, pełna/czubata do 25 g",
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-kiszone",
    "https://www.prorankingi.pl/blog/ile-gramow-ma-lyzka/",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-konserwowe"
   ]
  },
  "lyzeczkaSoliG": {
   "min": 5,
   "typical": 5,
   "max": 7,
   "note": "płaska łyżeczka = 5 g (WHO 5 g/dzień = 1 płaska łyżeczka); 7 g wg tabeli prorankingi",
   "sources": [
    "https://apteline.pl/artykuly/sol-w-diecie-ile-soli-nalezy-spozywac-czym-grozi-nadmiar-soli-czym-zastepowac-sol",
    "https://www.prorankingi.pl/blog/ile-gramow-ma-lyzka/"
   ]
  },
  "szklankaMl": {
   "min": 250,
   "typical": 250,
   "max": 250,
   "sources": [
    "https://www.prorankingi.pl/blog/ile-gramow-ma-lyzka/",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-konserwowe",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/papryka-konserwowa"
   ]
  },
  "lyzkaCukruG": {
   "min": 12.7,
   "typical": 13,
   "max": 13,
   "sources": [
    "https://www.omnicalculator.com/pl/przeliczniki/przelicznik-lyzek-na-gramy",
    "https://www.prorankingi.pl/blog/ile-gramow-ma-lyzka/"
   ]
  },
  "szklankaCukruG": {
   "min": 200,
   "typical": 213,
   "max": 260,
   "note": "1 wydawca (3 przepisy aniagotuje.pl): 200 g ≈ 1 szkl., 160 g = 3/4 szkl., 260 g = pełna szkl.",
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/papryka-konserwowa",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-konserwowe",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/cytrynowka"
   ]
  }
 },
 "recipes": [
  {
   "id": "ogorki-kiszone",
   "name": "Ogórki kiszone",
   "method": "kiszenie",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 19,
     "typical": 30,
     "max": 38
    },
    "vinegar10Ml": null,
    "sugarG": null
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 0.67,
    "typical": 1,
    "max": 1
   },
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.5,
    "typical": 0.5,
    "max": 0.5,
    "note": "1 source"
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "koper z baldachem",
     "amount": "ok. 1/4 pęczka"
    },
    {
     "name": "czosnek",
     "amount": "ok. 1/2 główki"
    },
    {
     "name": "korzeń chrzanu",
     "amount": "kawałek"
    },
    {
     "name": "liście dębu, wiśni, porzeczki lub winorośli",
     "amount": "kilka (opcjonalnie)"
    },
    {
     "name": "ziele angielskie",
     "amount": "2 szt. (opcjonalnie)"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": null,
   "readyAfterDays": {
    "min": 3,
    "typical": 14,
    "max": 20
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Pierwsze dni w ok. 18-20°C, potem chłodna spiżarnia lub piwnica; w ciepłym mieszkaniu lodówka.",
   "tips": [
    "Używaj soli kamiennej niejodowanej.",
    "Ogórki układaj ciasno, pionowo; zalewa musi je przykrywać.",
    "Pasteryzacja nie jest konieczna (opcjonalnie ok. 15 min wg jednego źródła).",
    "Słoik, z którego ucieka zalewa, zjedz w pierwszej kolejności."
   ],
   "seasonMonths": [
    7,
    8
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-kiszone",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/przetwory-z-ogorkow-jak-zrobic-najlepsze-ogorki-maosolne-kwaszone-i-konserwowe-aa-S2Yq-TQUn-GAUu.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-ogorki-kiszone-w-sloikach,113766,obserwator.html",
    "https://wiescirolnicze.pl/dla-domu/kisimy-ogorki",
    "https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/kiszonki-czy-sa-zdrowe",
    "https://ibprs.pl/wp-content/uploads/2025/01/Ogorki_kiszone_diagnoza_stanu_2024.pdf"
   ]
  },
  {
   "id": "ogorki-malosolne",
   "name": "Ogórki małosolne",
   "method": "kiszenie",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 19,
     "typical": 19,
     "max": 29
    },
    "vinegar10Ml": null,
    "sugarG": null
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 0.5,
    "typical": 0.67,
    "max": 2,
    "note": "duża rozbieżność: kwestiasmaku 2 l wody/1 kg, muratordom 1 l wody/1,5-2 kg"
   },
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.33,
    "typical": 0.33,
    "max": 0.33,
    "note": "1 source (1 kg ogórków w słoju 3 l)"
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "koper (gałązki z baldachem)",
     "amount": "1-2 szt."
    },
    {
     "name": "czosnek",
     "amount": "kilka ząbków przekrojonych"
    },
    {
     "name": "korzeń chrzanu",
     "amount": "kawałek"
    },
    {
     "name": "liście porzeczki lub wiśni",
     "amount": "kilka (opcjonalnie)"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": null,
   "readyAfterDays": {
    "min": 2,
    "typical": 3,
    "max": 4
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Po ukiszeniu do lodówki (ok. 4-6°C); zjeść w ciągu kilku dni.",
   "tips": [
    "Ogórki można wcześniej namoczyć ok. 3 h w zimnej wodzie.",
    "Gotowe, gdy zalewa mętnieje i lekko bąbelkuje.",
    "Mniej soli niż w ogórkach kiszonych na zimę."
   ],
   "seasonMonths": [
    7,
    8
   ],
   "sources": [
    "https://www.kwestiasmaku.com/przepis/ogorki-malosolne",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/przetwory-z-ogorkow-jak-zrobic-najlepsze-ogorki-maosolne-kwaszone-i-konserwowe-aa-S2Yq-TQUn-GAUu.html",
    "https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/kiszonki-czy-sa-zdrowe"
   ]
  },
  {
   "id": "ogorki-konserwowe",
   "name": "Ogórki konserwowe",
   "method": "marynata",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 13,
     "typical": 25,
     "max": 30
    },
    "vinegar10Ml": {
     "min": 150,
     "typical": 167,
     "max": 250
    },
    "sugarG": {
     "min": 26,
     "typical": 31,
     "max": 80
    }
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 1.25,
    "typical": 1.5,
    "max": 1.75
   },
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.33,
    "typical": 0.35,
    "max": 0.37
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "gorczyca",
     "amount": "1 płaska łyżeczka"
    },
    {
     "name": "liść laurowy",
     "amount": "1 szt."
    },
    {
     "name": "koper",
     "amount": "1 gałązka"
    },
    {
     "name": "czosnek",
     "amount": "1 ząbek"
    },
    {
     "name": "ziele angielskie i pieprz",
     "amount": "kilka ziaren"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": {
    "jar0_5l": null,
    "jar1l": {
     "min": 3,
     "max": 15
    },
    "note": "kwestiasmaku 1 l: ok. 3(+3) min; aniagotuje 900 ml: 5-10 min; muratordom ok. 15 min (rozmiar słoika nie podany)"
   },
   "readyAfterDays": {
    "min": 7,
    "typical": 7,
    "max": 30
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Chłodne, ciemne i suche miejsce; można trzymać przez zimę.",
   "tips": [
    "Ocet spirytusowy 10%.",
    "Najlepsze małe, jędrne ogórki gruntowe.",
    "Zalewę wlewa się gorącą, potem krótka pasteryzacja."
   ],
   "seasonMonths": [
    7,
    8
   ],
   "sources": [
    "https://www.kwestiasmaku.com/przepis/ogorki-konserwowe",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-konserwowe",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/przetwory-z-ogorkow-jak-zrobic-najlepsze-ogorki-maosolne-kwaszone-i-konserwowe-aa-S2Yq-TQUn-GAUu.html"
   ]
  },
  {
   "id": "kapusta-kiszona",
   "name": "Kapusta kiszona",
   "method": "kiszenie-sucha",
   "brinePerLitreWater": null,
   "saltPctOfVegWeight": {
    "min": 1.5,
    "typical": 2,
    "max": 2.5
   },
   "brineLitresPerKgVeg": null,
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.8,
    "typical": 0.8,
    "max": 0.8,
    "note": "1 source (2 kg w 5 słoikach 500 ml, napełnione do ok. 80%)"
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "marchew starta",
     "amount": "opcjonalnie (ok. 2 szt. na 2-3 kg)"
    },
    {
     "name": "kminek",
     "amount": "ok. 1 płaska łyżeczka na 1 kg (opcjonalnie)"
    },
    {
     "name": "ziele angielskie, liść laurowy",
     "amount": "opcjonalnie"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": null,
   "readyAfterDays": {
    "min": 7,
    "typical": 7,
    "max": 14
   },
   "keepsMonths": {
    "min": null,
    "max": 3,
    "note": "1 source: ok. 3 mies. w lodówce, przykryta sokiem"
   },
   "storage": "Fermentacja w 18-22°C z dala od kaloryfera; potem lodówka ok. 4°C. Otwarty słoik zużyć w tydzień.",
   "tips": [
    "Sól niejodowana: ok. 20 g na 1 kg poszatkowanej kapusty.",
    "Kapusta musi być przykryta sokiem; ugniataj i nakłuwaj, by uwolnić gaz.",
    "Słoiki zakręcaj luźno w trakcie fermentacji.",
    "IBPRS zaleca 1,5-2,0% soli; badane próbki miały 1,1-2,5%."
   ],
   "seasonMonths": [
    9,
    10,
    11
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/kapusta-kiszona",
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-kapusta-kiszona,175422,drnowak.html",
    "https://ibprs.pl/wp-content/uploads/2025/01/Kapusta_kiszona_diagnoza_stanu_2024.pdf"
   ]
  },
  {
   "id": "buraki-kiszone",
   "name": "Buraki kiszone (zakwas z buraków)",
   "method": "kiszenie",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 13,
     "typical": 19,
     "max": 30
    },
    "vinegar10Ml": null,
    "sugarG": null
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 1.5,
    "typical": 1.5,
    "max": 1.5,
    "note": "1 source"
   },
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.375,
    "typical": 0.4,
    "max": 0.4
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "czosnek",
     "amount": "1-4 ząbki"
    },
    {
     "name": "ziele angielskie",
     "amount": "kilka ziaren"
    },
    {
     "name": "liść laurowy",
     "amount": "2-3 szt."
    },
    {
     "name": "skórka chleba żytniego",
     "amount": "opcjonalnie, wyjąć po 3 dniach"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": null,
   "readyAfterDays": {
    "min": 5,
    "typical": 7,
    "max": 7
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Przecedzony zakwas w butelkach w lodówce: do 10 dni wg jednego źródła, 'kilka tygodni' wg innego; można też pasteryzować.",
   "tips": [
    "Woda przegotowana, letnia; sól kamienna niejodowana.",
    "Fermentacja w ok. 20-22°C, w ciemnym miejscu.",
    "Mieszaj lub sprawdzaj codziennie."
   ],
   "seasonMonths": [
    8,
    9,
    10,
    11,
    12
   ],
   "sources": [
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-zakwas-z-burakow-czerwonych,122201,hajduczek-naturalnie.html",
    "https://www.se.pl/styl-zycia/porady/dodaj-do-burakow-a-szybciej-przygotujesz-zakwas-na-barszcz-wigilijny-prosty-przepis-na-to-jak-zrobic-zakwas-z-burakow-aa-Fxyu-jghB-6uL2.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-zupy/przepis-zakwas-z-burakow-na-barszcz-wigilijny-sprawdzony-przepis,193342,mangiare.html"
   ]
  },
  {
   "id": "papryka-konserwowa",
   "name": "Papryka konserwowa",
   "method": "marynata",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 10,
     "typical": 15,
     "max": 40
    },
    "vinegar10Ml": {
     "min": 125,
     "typical": 200,
     "max": 400
    },
    "sugarG": {
     "min": 39,
     "typical": 200,
     "max": 200
    }
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 0.6,
    "typical": 0.8,
    "max": 0.93
   },
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.6,
    "typical": 0.6,
    "max": 0.6,
    "note": "1 source"
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "ziele angielskie",
     "amount": "2-3 szt."
    },
    {
     "name": "liść laurowy",
     "amount": "1-2 szt."
    },
    {
     "name": "pieprz ziarnisty",
     "amount": "3-5 szt."
    },
    {
     "name": "gorczyca",
     "amount": "ok. 1/3 łyżeczki"
    },
    {
     "name": "czosnek",
     "amount": "1 ząbek / kilka plasterków"
    },
    {
     "name": "olej",
     "amount": "1 łyżka (opcjonalnie)"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": {
    "jar0_5l": {
     "min": 10,
     "max": 25
    },
    "jar1l": null,
    "note": "aniagotuje 500 ml: 10 min w garnku lub do 20 min w piekarniku 110°C; smaker ok. 20 min, muratordom 25 min (rozmiar nie podany)"
   },
   "readyAfterDays": {
    "min": 7,
    "typical": 7,
    "max": 14,
    "note": "1 source"
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Ciemne, chłodne miejsce.",
   "tips": [
    "Ocet spirytusowy 10%; łagodniej = mniej octu.",
    "Twarda, kolorowa papryka bez gniazd nasiennych.",
    "Gorącą zalewę wlewa się na paprykę w słoikach i pasteryzuje."
   ],
   "seasonMonths": [
    8,
    9
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/papryka-konserwowa",
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-papryki-konserwowe,192209,ola1984.html",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/najlepsze-przetwory-z-papryki-na-zime-proste-pyszne-i-pelne-smaku-aa-pZ36-Dsah-1tRF.html"
   ]
  },
  {
   "id": "grzyby-marynowane",
   "name": "Grzyby marynowane",
   "method": "marynata",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 3,
     "typical": 10,
     "max": 14
    },
    "vinegar10Ml": {
     "min": 240,
     "typical": 245,
     "max": 250
    },
    "sugarG": {
     "min": 26,
     "typical": 39,
     "max": 52
    }
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 0.47,
    "typical": 0.55,
    "max": 0.63
   },
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.83,
    "typical": 0.95,
    "max": 1.1,
    "note": "1 source (2 kg na 6-8 słoików 300 ml)"
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "liść laurowy",
     "amount": "1-2 szt."
    },
    {
     "name": "ziele angielskie",
     "amount": "3-4 szt."
    },
    {
     "name": "pieprz ziarnisty",
     "amount": "3-4 szt."
    },
    {
     "name": "gorczyca",
     "amount": "ok. 1/2 łyżeczki"
    },
    {
     "name": "marchew / cebula w plasterkach",
     "amount": "opcjonalnie"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": {
    "jar0_5l": {
     "min": 20,
     "max": 20
    },
    "jar1l": null,
    "note": "1 source (słoiki 300 ml, 20 min w garnku lub piekarniku 110°C); kwestiasmaku nie pasteryzuje"
   },
   "readyAfterDays": {
    "min": 3,
    "typical": 3,
    "max": 3,
    "note": "1 source"
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Spiżarnia lub piwnica.",
   "tips": [
    "Małe, jędrne grzyby; obgotuj ok. 5-7 min w osolonej wodzie (kurki do 5, rydze ok. 10).",
    "Proporcja wody do octu 10% ok. 4:1.",
    "Grzyby to produkt niskokwasowy: zalewa octowa i pasteryzacja są kluczowe (patrz bezpieczeństwo)."
   ],
   "seasonMonths": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/grzyby-marynowane",
    "https://www.kwestiasmaku.com/przepis/grzyby-marynowane"
   ]
  },
  {
   "id": "cebulka-marynowana",
   "name": "Cebulka marynowana",
   "method": "marynata",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 33,
     "typical": 57,
     "max": 57
    },
    "vinegar10Ml": {
     "min": 167,
     "typical": 250,
     "max": 250,
     "note": "2 z 3 źródeł nie podają mocy octu"
    },
    "sugarG": {
     "min": 33,
     "typical": 107,
     "max": 130
    }
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 0.63,
    "typical": 0.63,
    "max": 1.75
   },
   "vegKgPerLitreJar": null,
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "gorczyca",
     "amount": "ok. 1/2 łyżeczki"
    },
    {
     "name": "ziele angielskie, pieprz",
     "amount": "kilka ziaren"
    },
    {
     "name": "liść laurowy",
     "amount": "1 szt."
    },
    {
     "name": "koper suszony",
     "amount": "opcjonalnie"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": {
    "jar0_5l": {
     "min": 10,
     "max": 25
    },
    "jar1l": null,
    "note": "beszamel 10 min, smaker 25 min; rozmiar słoików nie podany"
   },
   "readyAfterDays": {
    "min": null,
    "typical": null,
    "max": null,
    "note": "źródła piszą tylko 'po kilku dniach'"
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Chłodne, suche, ciemne miejsce; otwarty słoik do lodówki.",
   "tips": [
    "Małe cebulki 2-3 cm, obrane; można sparzyć 3 min i przelać zimną wodą.",
    "Po wystudzeniu sprawdź, czy wieczka są wklęsłe."
   ],
   "seasonMonths": [
    8,
    9
   ],
   "sources": [
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/przetwory/cebulki-marynowane-do-sloikow-sa-chrupiace-i-slodko-kwasne-pasuja-do-sledzi-kanapek-i-salatek-re-cioQ-kLXX-mC9x.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-cebula-marynowana,114443,obserwator.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-cebulka-marynowana,1919719,smaker.html"
   ]
  },
  {
   "id": "czosnek-kiszony",
   "name": "Czosnek kiszony",
   "method": "kiszenie",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 19,
     "typical": 24,
     "max": 29
    },
    "vinegar10Ml": null,
    "sugarG": null
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": null,
   "vegKgPerLitreJar": null,
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "koper (baldachy)",
     "amount": "1-2 szt."
    },
    {
     "name": "korzeń chrzanu",
     "amount": "plasterki"
    },
    {
     "name": "ziele angielskie, pieprz, liść laurowy",
     "amount": "po kilka"
    },
    {
     "name": "gorczyca",
     "amount": "ok. 1 łyżeczki (opcjonalnie)"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": null,
   "readyAfterDays": {
    "min": 7,
    "typical": 14,
    "max": 14
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Chłodne miejsce.",
   "tips": [
    "Najlepszy młody, obrany czosnek, ciasno ułożony.",
    "Po tygodniu spróbuj; jeśli za mało kwaśny, kiś dłużej."
   ],
   "seasonMonths": [
    7,
    8
   ],
   "sources": [
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-czosnek-kiszony,1919073,smaker.html",
    "https://smaker.pl/przepis-czosnek-kiszony,152224,kuchmariola63.html"
   ]
  },
  {
   "id": "zakwas-na-zurek",
   "name": "Zakwas na żurek",
   "method": "kiszenie",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": null,
    "vinegar10Ml": null,
    "sugarG": null,
    "flourMlPerLitreWater": {
     "min": 210,
     "typical": 286,
     "max": 333,
     "note": "mąka żytnia (razowa lub typ 720-1000), objętościowo: 7 łyżek/500 ml; 1 szkl./ok. 3,5 szkl.; 1 szkl./750 ml"
    }
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": null,
   "vegKgPerLitreJar": null,
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "czosnek",
     "amount": "2-3 ząbki"
    },
    {
     "name": "skórka chleba razowego",
     "amount": "kawałek"
    },
    {
     "name": "ziele angielskie, liść laurowy",
     "amount": "kilka (opcjonalnie)"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": null,
   "readyAfterDays": {
    "min": 3,
    "typical": 4,
    "max": 5
   },
   "keepsMonths": {
    "min": null,
    "max": 0.5,
    "note": "1 source: do 2 tygodni w lodówce"
   },
   "storage": "Gotowy zakwas w szczelnym naczyniu w lodówce do 2 tygodni.",
   "tips": [
    "Woda przegotowana, ciepła; słoik przykryty ściereczką lub gazą.",
    "Mieszaj kilka razy w trakcie fermentacji.",
    "Gotowy jest kwaśny w smaku, bez posmaku pleśni."
   ],
   "seasonMonths": [
    1,
    2,
    3,
    4,
    5,
    6,
    7,
    8,
    9,
    10,
    11,
    12
   ],
   "sources": [
    "https://www.kwestiasmaku.com/kuchnia_polska/wielkanoc/zakwas_na_zurek/przepis.html",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/zupy-na-cieplo/zakwas-na-zurek-staropolski-jak-zrobic-wideo-re-hTD8-GtC2-PcXH.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-zupy/przepis-zakwas-na-zurek,106137,taura.html"
   ]
  },
  {
   "id": "kalafior-marynowany",
   "name": "Kalafior marynowany",
   "method": "marynata",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": {
     "min": 7,
     "typical": 13,
     "max": 17
    },
    "vinegar10Ml": {
     "min": 125,
     "typical": 125,
     "max": 167,
     "note": "beszamel nie podaje mocy octu"
    },
    "sugarG": {
     "min": 17,
     "typical": 107,
     "max": 130
    }
   },
   "saltPctOfVegWeight": null,
   "brineLitresPerKgVeg": null,
   "vegKgPerLitreJar": null,
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "liść laurowy",
     "amount": "1-2 szt."
    },
    {
     "name": "ziele angielskie",
     "amount": "kilka"
    },
    {
     "name": "pieprz",
     "amount": "kilka ziaren"
    },
    {
     "name": "kurkuma",
     "amount": "szczypta (opcjonalnie)"
    },
    {
     "name": "marchew w plasterkach",
     "amount": "opcjonalnie"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": {
    "jar0_5l": {
     "min": 20,
     "max": 20
    },
    "jar1l": null,
    "note": "oba źródła 20 min; rozmiar słoików nie podany"
   },
   "readyAfterDays": null,
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Chłodne, ciemne miejsce.",
   "tips": [
    "Różyczki krótko obgotuj/blanszuj (ok. 2 min) w osolonej wodzie.",
    "Kalafior to warzywo niskokwasowe: nie pomijaj octu i pasteryzacji."
   ],
   "seasonMonths": [
    6,
    7,
    9
   ],
   "sources": [
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-kalafior-marynowany-wedlug-ewy-wachowicz,192600,ewa-gotuje.html",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/przetwory/pyszny-kalafior-marynowany-pikle-w-angielskim-stylu-re-TrtT-Vu1M-XRZo.html"
   ]
  },
  {
   "id": "salatka-z-cukinii",
   "name": "Sałatka z cukinii",
   "method": "marynata",
   "brinePerLitreWater": {
    "saltG": null,
    "vinegar10Ml": {
     "min": 250,
     "typical": 250,
     "max": 250,
     "note": "1 source"
    },
    "sugarG": {
     "min": 80,
     "typical": 80,
     "max": 80,
     "note": "1 source"
    }
   },
   "saltPctOfVegWeight": {
    "min": 0.95,
    "typical": 1.9,
    "max": 3.8,
    "note": "sól do wstępnego posolenia cukinii (sok się odlewa)"
   },
   "brineLitresPerKgVeg": {
    "min": 0.38,
    "typical": 0.38,
    "max": 0.38,
    "note": "1 source (1,25 l zalewy na ok. 3,3 kg warzyw)"
   },
   "vegKgPerLitreJar": {
    "min": 0.69,
    "typical": 0.69,
    "max": 0.69,
    "note": "1 source"
   },
   "spicesPerLitreJar": [
    {
     "name": "gorczyca lub kolendra",
     "amount": "szczypta (opcjonalnie)"
    },
    {
     "name": "papryka, cebula, marchew",
     "amount": "dodatki warzywne"
    }
   ],
   "pasteurizeMinutes": {
    "jar0_5l": {
     "min": 5,
     "max": 20
    },
    "jar1l": null,
    "note": "aniagotuje słoiki 600 ml: 20 min (piekarnik 110°C: 15-20); beszamel 10 min; smaker 5-7 min"
   },
   "readyAfterDays": {
    "min": 4,
    "typical": 14,
    "max": 14,
    "note": "1 source"
   },
   "keepsMonths": null,
   "storage": "Chłodne, ciemne, suche miejsce, najlepiej do 15°C.",
   "tips": [
    "Cukinię posól i odstaw na 2-4 h, potem odlej sok.",
    "Ocet spirytusowy 10%."
   ],
   "seasonMonths": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/salatka-z-cukinii-na-zime",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/przetwory/salatka-z-cukinii-do-sloikow-swietna-jarzynka-ze-sloika-re-b6Xo-hTQ2-vPtv.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-salatka-z-cukinii-do-sloikow,1918919,smaker.html"
   ]
  }
 ],
 "nalewki": [
  {
   "id": "nalewka-z-wisni",
   "name": "Nalewka z wiśni (wiśniówka)",
   "fruit": "wiśnie",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 1,
    "typical": 1.5,
    "max": 2
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.27,
    "typical": 0.3,
    "max": 0.3
   },
   "alcoholBase": "spirytus 95% + wódka 40-45% (1:2) albo sam spirytus z syropem",
   "macerationDays": {
    "min": 10,
    "typical": 30,
    "max": 45
   },
   "agingMonths": {
    "min": 1,
    "typical": 2,
    "max": 2
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    7,
    8
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-wisni",
    "https://www.kwestiasmaku.com/przepis/wisniowka-nalewka-wisniowa"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-pigwy",
   "name": "Nalewka z pigwy / pigwowca (pigwówka)",
   "fruit": "pigwa, pigwowiec",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 1,
    "typical": 1.33,
    "max": 2
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.21,
    "typical": 0.5,
    "max": 0.7
   },
   "alcoholBase": "wódka 40% + spirytus 95% (1:1) albo wódka/spirytus 70%; pigwowiec potrzebuje więcej cukru",
   "macerationDays": {
    "min": 7,
    "typical": 30,
    "max": 35
   },
   "agingMonths": {
    "min": 2,
    "typical": 6,
    "max": 6
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    9,
    10
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-pigwy",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/napoje/nalewka-z-pigwowca-sprawdzony-przepis-re-poma-d4rn-GA3w.html",
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/5600-nalewka-z-owocow-pigwowca"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-aronii",
   "name": "Nalewka z aronii (aroniówka)",
   "fruit": "aronia",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 0.77,
    "typical": 1,
    "max": 1.5
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.33,
    "typical": 0.47,
    "max": 1.2
   },
   "alcoholBase": "wódka 40%, albo spirytus 70% + wódka 40%, albo spirytus 95% z syropem",
   "macerationDays": {
    "min": 21,
    "typical": 25,
    "max": 28
   },
   "agingMonths": {
    "min": 6,
    "typical": 6,
    "max": 6
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-aronii",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/aronia-z-ogrodu-przetwory-z-aronii-przepisy-na-soki-nalewki-dzemy-z-aronii-aa-rBvN-MoB3-rqVx.html"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-malin",
   "name": "Nalewka z malin (malinówka)",
   "fruit": "maliny",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 1,
    "typical": 1.5,
    "max": 2
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.3,
    "typical": 0.4,
    "max": 0.5
   },
   "alcoholBase": "wódka 40-45% albo spirytus rozcieńczony do 70% (nie mocniej niż ok. 50-70% na delikatne owoce)",
   "macerationDays": {
    "min": 5,
    "typical": 9,
    "max": 42
   },
   "agingMonths": {
    "min": 6,
    "typical": 6,
    "max": 6,
    "note": "1 source"
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    6,
    7,
    8,
    9
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-malin",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/napoje/nalewka-z-malin-na-spirytusie-przepis-na-malinowke-wideo-re-6nVT-x7uc-nhVT.html",
    "https://smaker.pl/informacje-jak-zrobic-nalewke-wszystko-co-trzeba-wiedziec,1902527,a,.html"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-czarnej-porzeczki",
   "name": "Nalewka z czarnej porzeczki",
   "fruit": "czarna porzeczka",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 1,
    "typical": 1,
    "max": 1
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.4,
    "typical": 0.5,
    "max": 0.6
   },
   "alcoholBase": "spirytus 95% + wódka 40-45% (1:1) albo spirytus z syropem",
   "macerationDays": {
    "min": 30,
    "typical": 45,
    "max": 120
   },
   "agingMonths": {
    "min": 1,
    "typical": 1,
    "max": 1,
    "note": "1 source z liczbą; drugie: im dłużej, tym lepiej"
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    7,
    8
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-czarnej-porzeczki",
    "https://www.kwestiasmaku.com/drinki/creme_de_cassis/przepis.html"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-orzechow",
   "name": "Nalewka z zielonych orzechów włoskich (orzechówka)",
   "fruit": "zielone orzechy włoskie",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 0.5,
    "typical": 0.6,
    "max": 0.67
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.52,
    "typical": 0.76,
    "max": 1
   },
   "alcoholBase": "spirytus 95% + wódka 40-45% (2:1) albo spirytus z wodą/syropem",
   "macerationDays": {
    "min": 14,
    "typical": 30,
    "max": 60
   },
   "agingMonths": {
    "min": 3,
    "typical": 6,
    "max": 12
   },
   "targetAbvPct": {
    "min": 35,
    "typical": 40,
    "max": 45,
    "note": "Lista Produktów Tradycyjnych (gov.pl): 35-45% obj."
   },
   "seasonMonths": [
    6,
    7
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/orzechowka",
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/11825-nalewka-z-orzechow-wloskich",
    "https://smaker.pl/przepisy-napoje/przepis-nalewka-z-zielonych-orzechow-wloskich,1913329,smaker.html",
    "https://www.gov.pl/web/rolnictwo/nalewka-orzechowa-2"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-derenia",
   "name": "Nalewka z derenia (dereniówka)",
   "fruit": "dereń jadalny",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 0.75,
    "typical": 1,
    "max": 1
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.17,
    "typical": 1,
    "max": 1
   },
   "alcoholBase": "spirytus 70% albo spirytus 96% + wódka 40% (1:1); wersja łagodna na samej wódce",
   "macerationDays": {
    "min": 15,
    "typical": 30,
    "max": 30
   },
   "agingMonths": {
    "min": 6,
    "typical": 6,
    "max": 12
   },
   "targetAbvPct": {
    "min": 20,
    "typical": 35,
    "max": 45,
    "note": "LPT gov.pl 35-45%; wersja na wódce ok. 20-25%"
   },
   "seasonMonths": [
    9,
    10
   ],
   "sources": [
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/napoje/dereniowka-czyli-nalewka-z-derenia-przepis-wideo-re-FDXS-wSBp-yfhR.html",
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/14280-dereniowka-pyszna-nalewka-z-derenia-krolowa-polskich-nalewek",
    "https://smaker.pl/przepisy-napoje/przepis-dereniowka,1983129,smaker.html",
    "https://www.gov.pl/web/rolnictwo/nalewka-dereniowa"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-jezyn",
   "name": "Nalewka z jeżyn (jeżynówka)",
   "fruit": "jeżyny",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 1,
    "typical": 1.5,
    "max": 2
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.5,
    "typical": 0.5,
    "max": 0.6
   },
   "alcoholBase": "spirytus 95% albo spirytus 95% + wódka 40-45% (1:1)",
   "macerationDays": {
    "min": 14,
    "typical": 60,
    "max": 60
   },
   "agingMonths": {
    "min": 3,
    "typical": 6,
    "max": 12
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    8,
    9
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-jezyn",
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/14680-nalewka-z-jezyn-poznaj-moc-czarnych-owocow",
    "https://beszamel.se.pl/porady/jak-zrobic/nalewka-z-jezyn-jak-przygotowac-tradycyjny-przepis-aa-VtxM-7MHf-v6ko.html"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-ze-sliwek",
   "name": "Nalewka ze śliwek (śliwówka)",
   "fruit": "śliwki węgierki",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 1,
    "typical": 2.67,
    "max": 5,
    "note": "duża rozbieżność między przepisami"
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.1,
    "typical": 0.2,
    "max": 0.52
   },
   "alcoholBase": "spirytus 95% (z odrobiną wody) albo spirytus + wódka 1:1 lub 1:2",
   "macerationDays": {
    "min": 21,
    "typical": 35,
    "max": 90
   },
   "agingMonths": {
    "min": 2,
    "typical": 3,
    "max": 4
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    8,
    9
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-ze-sliwek",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/napoje/sliwowka-czyli-nalewka-ze-sliwek-dobry-przepis-wideo-re-kUEt-Lp46-mRNP.html",
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/11893-dwa-przepisy-na-nalewke-ze-sliwek",
    "https://smaker.pl/informacje-jak-zrobic-nalewke-wszystko-co-trzeba-wiedziec,1902527,a,.html"
   ]
  },
  {
   "id": "cytrynowka",
   "name": "Cytrynówka",
   "fruit": "cytryny",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": null,
   "fruitCountPerLitreAlcohol": {
    "min": 10.7,
    "typical": 12,
    "max": 13.3,
    "note": "źródła podają sztuki, nie kg"
   },
   "sugarKgPerKgFruit": null,
   "sugarGPerLitreAlcohol": {
    "min": 347,
    "typical": 520,
    "max": 700
   },
   "alcoholBase": "spirytus 95% (+ wódka 40%), rozcieńczony syropem z wody i cukru",
   "macerationDays": {
    "min": 1,
    "typical": 2,
    "max": 4
   },
   "agingMonths": {
    "min": 0.2,
    "typical": 0.5,
    "max": 0.5
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    1,
    2,
    3,
    4,
    5,
    6,
    7,
    8,
    9,
    10,
    11,
    12
   ],
   "note": "cytryny importowane - cały rok",
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/cytrynowka",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/napoje/ekspresowa-nalewka-cytrynowa-podajemy-dobry-przepis-re-bpMH-RFeq-hSFE.html"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-zurawiny",
   "name": "Nalewka z żurawiny (żurawinówka)",
   "fruit": "żurawina",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 0.55,
    "typical": 0.73,
    "max": 0.91
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.67,
    "typical": 0.73,
    "max": 0.8
   },
   "alcoholBase": "spirytus 95% + wódka 40-45% z syropem (woda + cukier)",
   "macerationDays": {
    "min": 14,
    "typical": 21,
    "max": 21
   },
   "agingMonths": {
    "min": 4,
    "typical": 4,
    "max": 5,
    "note": "1 source z liczbą"
   },
   "targetAbvPct": {
    "min": 55,
    "typical": 55,
    "max": 55,
    "note": "1 source (ok. 55%)"
   },
   "seasonMonths": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-zurawiny",
    "https://beszamel.se.pl/przepisy/napoje/zurawinowka-czyli-nalewka-z-zurawiny-przepis-re-VaTB-XejQ-YsB6.html"
   ]
  },
  {
   "id": "nalewka-z-tarniny",
   "name": "Nalewka z tarniny (tarninówka)",
   "fruit": "tarnina",
   "fruitKgPerLitreAlcohol": {
    "min": 1,
    "typical": 1,
    "max": 1
   },
   "sugarKgPerKgFruit": {
    "min": 0.21,
    "typical": 0.5,
    "max": 0.5
   },
   "alcoholBase": "wódka 40% + spirytus 95-96% (1:1)",
   "macerationDays": {
    "min": 30,
    "typical": 30,
    "max": 180
   },
   "agingMonths": {
    "min": 3,
    "typical": 6,
    "max": 6
   },
   "targetAbvPct": null,
   "seasonMonths": [
    10,
    11
   ],
   "sources": [
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/owoce-tarniny-maja-wlasciwosci-zdrowotne-kiedy-zbierac-tarnine-i-jak-zrobic-nalewke-z-tarniny-aa-k517-teku-jTPz.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-napoje/przepis-tarninowka,1928933,smaker.html"
   ]
  }
 ],
 "season": [
  {
   "item": "ogórki gruntowe",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    7,
    8
   ],
   "usesFor": [
    "ogorki-kiszone",
    "ogorki-malosolne",
    "ogorki-konserwowe"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/kiszonki-czy-sa-zdrowe"
   ]
  },
  {
   "item": "koper (baldachy)",
   "category": "zioło",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    7,
    8
   ],
   "usesFor": [
    "ogorki-kiszone",
    "ogorki-malosolne",
    "czosnek-kiszony"
   ],
   "note": "1 source (kwitnie VII-IX)",
   "sources": [
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/kiedy-siac-koperek-kiedy-mozna-siac-koper-do-gruntu-i-kiedy-zbierac-aa-sJjG-8kSu-to2e.html"
   ]
  },
  {
   "item": "chrzan (korzeń)",
   "category": "zioło",
   "months": [
    9,
    10,
    11
   ],
   "peakMonths": [
    10
   ],
   "usesFor": [
    "ogorki-kiszone",
    "ogorki-malosolne",
    "czosnek-kiszony"
   ],
   "note": "1 source: korzenie jesienią, liście późną wiosną i wczesnym latem",
   "sources": [
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/uprawa-chrzanu-w-ogrodzie-chrzan-pospolity-w-przydomowym-ogrodzie-warzywnym-aa-TxDi-LHv6-bqqb.html"
   ]
  },
  {
   "item": "czosnek",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    7
   ],
   "usesFor": [
    "czosnek-kiszony",
    "ogorki-kiszone"
   ],
   "note": "zbiór w lipcu: 1 source (SODR); dostępność jesienią: PSSE",
   "sources": [
    "https://www.sodr.pl/pliki/Pora-na-sadzenie-czosnku--Malgorzata-Milek,814.pdf",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "kapusta biała późna",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    9,
    10,
    11
   ],
   "peakMonths": [
    10
   ],
   "usesFor": [
    "kapusta-kiszona"
   ],
   "sources": [
    "https://muratordom.pl/galeria/zbior-warzyw-z-ogrodowego-warzywnika/gg-FsND-SX9Q-DpJ2/gp-Pk7R-Quvu-7oFS",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/terminarz-zbioru-warzyw-jakie-warzywa-zbieramy-we-wrzesniu-pazdzierniku-listopadzie-aa-o26Q-2Xip-EsrW.html",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "buraki ćwikłowe",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    7,
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    8,
    9
   ],
   "usesFor": [
    "buraki-kiszone"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "papryka",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    8,
    9
   ],
   "usesFor": [
    "papryka-konserwowa",
    "salatka-z-cukinii"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "pomidory gruntowe",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    8
   ],
   "usesFor": [],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "cukinia",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    7,
    8
   ],
   "usesFor": [
    "salatka-z-cukinii"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "kalafior",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    6,
    7,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    6,
    7
   ],
   "usesFor": [
    "kalafior-marynowany"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "fasolka szparagowa",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    7,
    8
   ],
   "peakMonths": [
    7,
    8
   ],
   "usesFor": [],
   "note": "1 source",
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/"
   ]
  },
  {
   "item": "cebula",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    9
   ],
   "peakMonths": [
    9
   ],
   "usesFor": [
    "cebulka-marynowana"
   ],
   "note": "1 source z miesiącem",
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "marchew",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    7,
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    9,
    10
   ],
   "usesFor": [
    "kapusta-kiszona",
    "salatka-z-cukinii",
    "kalafior-marynowany"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu",
    "https://muratordom.pl/galeria/zbior-warzyw-z-ogrodowego-warzywnika/gg-FsND-SX9Q-DpJ2/gp-Pk7R-Quvu-7oFS"
   ]
  },
  {
   "item": "dynia",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    10
   ],
   "usesFor": [],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/terminarz-zbioru-warzyw-jakie-warzywa-zbieramy-we-wrzesniu-pazdzierniku-listopadzie-aa-o26Q-2Xip-EsrW.html"
   ]
  },
  {
   "item": "rabarbar",
   "category": "warzywo",
   "months": [
    5,
    6,
    7
   ],
   "peakMonths": [
    5,
    6
   ],
   "usesFor": [],
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/wsse-wroclaw/majowe-owoce-i-warzywa-teraz-mozemy-korzystac-z-nich-w-pelni",
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/"
   ]
  },
  {
   "item": "truskawki",
   "category": "owoc",
   "months": [
    5,
    6,
    7,
    8
   ],
   "peakMonths": [
    6
   ],
   "usesFor": [],
   "sources": [
    "https://go4taste.pl/blog/czy-moje-owoce-suszone-sa-swieze-o-sezonowosc-owocow-i-terminach-zbiorow-na-polkuli-poludniowej-i-polnocnej/",
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/wsse-wroclaw/majowe-owoce-i-warzywa-teraz-mozemy-korzystac-z-nich-w-pelni"
   ]
  },
  {
   "item": "czereśnie",
   "category": "owoc",
   "months": [
    6,
    7
   ],
   "peakMonths": [
    6,
    7
   ],
   "usesFor": [],
   "sources": [
    "https://go4taste.pl/blog/czy-moje-owoce-suszone-sa-swieze-o-sezonowosc-owocow-i-terminach-zbiorow-na-polkuli-poludniowej-i-polnocnej/",
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/"
   ]
  },
  {
   "item": "wiśnie",
   "category": "owoc",
   "months": [
    7,
    8
   ],
   "peakMonths": [
    7
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-wisni"
   ],
   "note": "1 source",
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/"
   ]
  },
  {
   "item": "maliny",
   "category": "owoc",
   "months": [
    6,
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    7
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-malin"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "czarna porzeczka",
   "category": "owoc",
   "months": [
    7,
    8
   ],
   "peakMonths": [
    7
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-czarnej-porzeczki"
   ],
   "note": "1 source",
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/"
   ]
  },
  {
   "item": "agrest",
   "category": "owoc",
   "months": [
    7,
    8
   ],
   "peakMonths": [
    7
   ],
   "usesFor": [],
   "note": "1 source",
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/"
   ]
  },
  {
   "item": "jeżyny",
   "category": "owoc",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    8
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-jezyn"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-jezyn",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "śliwki",
   "category": "owoc",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    8,
    9
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-ze-sliwek"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "jabłka",
   "category": "owoc",
   "months": [
    7,
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    9
   ],
   "usesFor": [],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "gruszki",
   "category": "owoc",
   "months": [
    8,
    9
   ],
   "peakMonths": [
    9
   ],
   "usesFor": [],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "aronia",
   "category": "owoc",
   "months": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    8,
    9
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-aronii"
   ],
   "sources": [
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/aronia-z-ogrodu-przetwory-z-aronii-przepisy-na-soki-nalewki-dzemy-z-aronii-aa-rBvN-MoB3-rqVx.html",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-aronii",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu"
   ]
  },
  {
   "item": "żurawina",
   "category": "owoc",
   "months": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    9
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-zurawiny"
   ],
   "sources": [
    "https://www.greenpeace.org/poland/lato-warzywa-i-owoce-sezonowe/",
    "https://www.gov.pl/web/psse-szczecinek/jesien-na-talerzu",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-zurawiny"
   ]
  },
  {
   "item": "pigwowiec / pigwa",
   "category": "owoc",
   "months": [
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    9,
    10
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-pigwy"
   ],
   "note": "1 source z miesiącem (od połowy września)",
   "sources": [
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/5600-nalewka-z-owocow-pigwowca"
   ]
  },
  {
   "item": "dereń jadalny",
   "category": "owoc",
   "months": [
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    9
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-derenia"
   ],
   "sources": [
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/14280-dereniowka-pyszna-nalewka-z-derenia-krolowa-polskich-nalewek",
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/deren-jadalny-zastosowanie-lecznicze-i-kulinarne-owocow-derenia-jadalnego-aa-7C2U-e9J6-9cze.html"
   ]
  },
  {
   "item": "tarnina",
   "category": "owoc",
   "months": [
    10,
    11
   ],
   "peakMonths": [
    10,
    11
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-tarniny"
   ],
   "sources": [
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/owoce-tarniny-maja-wlasciwosci-zdrowotne-kiedy-zbierac-tarnine-i-jak-zrobic-nalewke-z-tarniny-aa-k517-teku-jTPz.html",
    "https://smaker.pl/przepisy-napoje/przepis-tarninowka,1928933,smaker.html"
   ]
  },
  {
   "item": "zielone orzechy włoskie",
   "category": "owoc",
   "months": [
    6,
    7
   ],
   "peakMonths": [
    7
   ],
   "usesFor": [
    "nalewka-z-orzechow"
   ],
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/orzechowka",
    "https://www.gov.pl/web/rolnictwo/nalewka-orzechowa-2",
    "https://zielonyogrodek.pl/dom-i-balkon/kuchnia-z-ogrodka/11825-nalewka-z-orzechow-wloskich"
   ]
  },
  {
   "item": "borowik szlachetny (prawdziwek)",
   "category": "grzyby",
   "months": [
    7,
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    9,
    10
   ],
   "usesFor": [
    "grzyby-marynowane"
   ],
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/psse-golub-dobrzyn/kalendarz-grzybiarza-kiedy-najlepiej-zbierac-grzyby2",
    "https://www.se.pl/styl-zycia/porady/jak-odroznic-jadalne-grzyby-od-trujacych-te-zasady-musisz-znac-aa-h7vM-iGs6-ALZt.html"
   ]
  },
  {
   "item": "podgrzybek",
   "category": "grzyby",
   "months": [
    6,
    7,
    8,
    9,
    10,
    11
   ],
   "peakMonths": [
    9,
    10
   ],
   "usesFor": [
    "grzyby-marynowane"
   ],
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/psse-golub-dobrzyn/kalendarz-grzybiarza-kiedy-najlepiej-zbierac-grzyby2",
    "https://www.se.pl/styl-zycia/porady/jak-odroznic-jadalne-grzyby-od-trujacych-te-zasady-musisz-znac-aa-h7vM-iGs6-ALZt.html"
   ]
  },
  {
   "item": "maślak",
   "category": "grzyby",
   "months": [
    6,
    7,
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    9
   ],
   "usesFor": [
    "grzyby-marynowane"
   ],
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/psse-golub-dobrzyn/kalendarz-grzybiarza-kiedy-najlepiej-zbierac-grzyby2",
    "https://www.se.pl/styl-zycia/porady/jak-odroznic-jadalne-grzyby-od-trujacych-te-zasady-musisz-znac-aa-h7vM-iGs6-ALZt.html"
   ]
  },
  {
   "item": "kurka (pieprznik jadalny)",
   "category": "grzyby",
   "months": [
    6,
    7,
    8,
    9,
    10,
    11
   ],
   "peakMonths": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "usesFor": [
    "grzyby-marynowane"
   ],
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/psse-golub-dobrzyn/kalendarz-grzybiarza-kiedy-najlepiej-zbierac-grzyby2",
    "https://www.se.pl/styl-zycia/porady/jak-odroznic-jadalne-grzyby-od-trujacych-te-zasady-musisz-znac-aa-h7vM-iGs6-ALZt.html"
   ]
  },
  {
   "item": "rydz",
   "category": "grzyby",
   "months": [
    8,
    9,
    10
   ],
   "peakMonths": [
    9
   ],
   "usesFor": [
    "grzyby-marynowane"
   ],
   "note": "1 source",
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/psse-golub-dobrzyn/kalendarz-grzybiarza-kiedy-najlepiej-zbierac-grzyby2"
   ]
  },
  {
   "item": "opieńka",
   "category": "grzyby",
   "months": [
    8,
    9,
    10,
    11
   ],
   "peakMonths": [
    10
   ],
   "usesFor": [
    "grzyby-marynowane"
   ],
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/psse-golub-dobrzyn/kalendarz-grzybiarza-kiedy-najlepiej-zbierac-grzyby2",
    "https://www.se.pl/styl-zycia/porady/jak-odroznic-jadalne-grzyby-od-trujacych-te-zasady-musisz-znac-aa-h7vM-iGs6-ALZt.html"
   ]
  }
 ],
 "safety": [
  {
   "topic": "Sól niejodowana do kiszenia",
   "text": "Do kiszenia używaj soli kamiennej niejodowanej. Jod hamuje fermentację mlekową, przez co kiszonka gorzej kwaśnieje. Typowo 2% soli w stosunku do kapusty (ok. 20 g/kg); Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego zaleca 1,5-2,0% soli.",
   "note": "uzasadnienie (jod) podaje wprost 1 źródło; zalecenie soli niejodowanej - kilka",
   "sources": [
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-kapusta-kiszona,175422,drnowak.html",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/kapusta-kiszona",
    "https://smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-ogorki-kiszone-w-sloikach,113766,obserwator.html",
    "https://ibprs.pl/wp-content/uploads/2025/01/Kapusta_kiszona_diagnoza_stanu_2024.pdf"
   ]
  },
  {
   "topic": "Ocet 10% a 6%: przeliczanie",
   "text": "Ocet spożywczy ma 6-10% kwasu octowego; przepisy na przetwory zwykle podają ocet spirytusowy 10%. Zamiast 100 ml octu 10% weź ok. 167 ml octu 6% (ta sama ilość kwasu), a o tyle mniej wody. Nie zamieniaj 1:1, bo zalewa będzie słabsza. Kwas powyżej 10% (esencja octowa 70-80%) jest żrący.",
   "note": "przelicznik 10/6 to rachunek (c1·V1 = c2·V2), nie cytat ze źródła",
   "sources": [
    "https://www.doz.pl/czytelnia/a15434-Kwas_octowy_E260__wlasciwosci_i_zastosowanie._Kwas_etanowy_i_jego_wplyw_na_zdrowie",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-konserwowe",
    "https://www.kwestiasmaku.com/przepis/ogorki-konserwowe"
   ]
  },
  {
   "topic": "Pasteryzacja i jad kiełbasiany (botulizm)",
   "text": "Domowe przetwory z warzyw o niskiej kwasowości są w Polsce częstym źródłem botulizmu. Sanepid zaleca pasteryzację w 65-85°C przez co najmniej 30 minut, a przy długim przechowywaniu powtórzenie jej 3 razy co 24 godziny; lekarze zalecają też gotowanie domowych przetworów 10 minut przed jedzeniem. Zalewa octowa, sól i cukier pomagają konserwować, ale nie zastępują higieny i obróbki cieplnej.",
   "note": "czasy pasteryzacji w przepisach kulinarnych (3-25 min) są krótsze niż zalecenia sanepidu - pokaż użytkownikowi obie informacje",
   "sources": [
    "https://www.gov.pl/web/gis/botulizm-zatrucie-jadem-kielbasianym",
    "https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/inne-rodzaje-zakazen/159263,zatrucie-toksyna-botulinowa-botulizm-zatrucie-jadem-kielbasianym",
    "https://www.gov.pl/web/wsse-bydgoszcz/bezpieczenstwo-domowych-przetworow",
    "https://www.gov.pl/web/psse-police/bezpieczenstwo-domowych-przetworow"
   ]
  },
  {
   "topic": "Grzyby i warzywa niskokwasowe",
   "text": "Szparagi, fasolka, buraki i kukurydza konserwowane bez kwasu były częstym źródłem zatruć jadem kiełbasianym. Grzyby i kalafior marynuj zawsze w zalewie octowej i pasteryzuj; nie rób ich 'na sucho' bez octu.",
   "note": "mp.pl wymienia warzywa niskokwasowe; grzyby nie są tam wymienione wprost - zalecenie dotyczące grzybów wynika z przepisów (ocet + pasteryzacja)",
   "sources": [
    "https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/inne-rodzaje-zakazen/159263,zatrucie-toksyna-botulinowa-botulizm-zatrucie-jadem-kielbasianym",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/grzyby-marynowane"
   ]
  },
  {
   "topic": "Jak rozpoznać zepsuty słoik (bombaż, pleśń)",
   "text": "Wyrzuć bez próbowania słoik z wybrzuszonym wieczkiem lub dnem (bombaż), syczący przy otwieraniu, cieknący, z bąbelkami gazu, piana, nieprzyjemnym zapachem albo pleśnią. Nie zdejmuj pleśni łyżką - strzępki wnikają w głąb. Przechowuj przetwory w chłodnym, suchym, przewiewnym miejscu i podpisuj datą.",
   "sources": [
    "https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/inne-rodzaje-zakazen/159263,zatrucie-toksyna-botulinowa-botulizm-zatrucie-jadem-kielbasianym",
    "https://extension.psu.edu/signs-of-food-spoilage",
    "https://www.gov.pl/web/wsse-bydgoszcz/bezpieczenstwo-domowych-przetworow"
   ]
  },
  {
   "topic": "Metanol w nalewkach: mit i fakty",
   "text": "Metanol powstaje naturalnie z pektyn owoców głównie podczas fermentacji i przechowywania zacieru, czyli przy produkcji destylatów owocowych. Ciężkie zatrucia metanolem wiążą się z alkoholem fałszowanym lub skażonym (np. technicznym), a nie z naturalnym metanolem. Rób nalewki wyłącznie na legalnym spirytusie i wódce z banderolą; nie kupuj alkoholu niewiadomego pochodzenia.",
   "sources": [
    "https://publikationen.bibliothek.kit.edu/1000133190/114521762",
    "https://www.gov.pl/web/kss/kas-ostrzega-przed-kupnem-alkoholu-nieznanego-pochodzenia",
    "https://kedzierzynkozle.pl/sites/default/files/ulotka_0.pdf"
   ]
  },
  {
   "topic": "Pestki w nalewkach",
   "text": "Pestki tarniny (i innych pestkowych) zawierają związki uwalniające cyjanowodór, dlatego do nalewki z tarniny owoce się dryluje. Z pigwy i pigwowca usuwa się gniazda nasienne.",
   "sources": [
    "https://muratordom.pl/ogrod/rosliny/owoce-tarniny-maja-wlasciwosci-zdrowotne-kiedy-zbierac-tarnine-i-jak-zrobic-nalewke-z-tarniny-aa-k517-teku-jTPz.html",
    "https://smaker.pl/informacje-jak-zrobic-nalewke-wszystko-co-trzeba-wiedziec,1902527,a,.html",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/nalewka-z-pigwy"
   ]
  },
  {
   "topic": "Domowa destylacja (bimber) jest nielegalna",
   "text": "Wyrób alkoholu etylowego wymaga wpisu do rejestru (art. 3 ust. 1 ustawy z 2 marca 2001 r. o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych). Kto bez wpisu wyrabia alkohol etylowy, podlega grzywnie, ograniczeniu wolności albo pozbawieniu wolności do lat 3 (art. 12a ust. 1), a przy znacznej wartości od 6 miesięcy do 5 lat (art. 12a ust. 2). Krajowa Administracja Skarbowa przypomina, że produkcja i posiadanie bimbru oraz nalewek na bimbrze są nielegalne bez względu na ilość; nalewki na kupionym spirytusie robione na własny użytek są legalne, ale ich sprzedaż wymaga zezwoleń i akcyzy.",
   "note": "zakaz produkcji wynika z ustawy o wyrobie alkoholu etylowego (nie z ustawy o wychowaniu w trzeźwości); ustawa o wychowaniu w trzeźwości (art. 43 ust. 1) dotyczy sprzedaży bez zezwolenia; akcyza - ustawa o podatku akcyzowym",
   "sources": [
    "https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2024/262/text.html",
    "https://kedzierzynkozle.pl/sites/default/files/ulotka_0.pdf",
    "https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/7810/1/E_Mucha_Nielegalna_%20produkcja_alkoholu_problematyka_%20prawno-kryminalistyczna.pdf",
    "https://www.prawo.pl/podatki/produkcja-nalewek-a-przepisy-prawa,13496.html",
    "https://www.gov.pl/web/kss/kas-ostrzega-przed-kupnem-alkoholu-nieznanego-pochodzenia"
   ]
  },
  {
   "topic": "Temperatura kiszenia",
   "text": "Kiszonki zaczynają fermentację w temperaturze pokojowej (ok. 18-22°C), z dala od słońca i kaloryfera; po kilku dniach przenieś je w chłodne miejsce lub do lodówki, by spowolnić fermentację.",
   "sources": [
    "https://aniagotuje.pl/przepis/kapusta-kiszona",
    "https://wiescirolnicze.pl/dla-domu/kisimy-ogorki",
    "https://aniagotuje.pl/przepis/ogorki-kiszone"
   ]
  }
 ],
 "jarSizesMl": [
  200,
  300,
  500,
  720,
  900,
  1000,
  1500,
  3000,
  5000
 ]
}