Kalkulator
Kalkulator zalewy
Wybierz przetwór, wpisz kilogramy warzyw albo liczbę słoików. Dostaniesz wodę, sól, ocet i cukier w gramach i łyżkach, przyprawy, czas kiszenia i pasteryzacji.
Ogórki kiszone
2 kg warzyw · 5 słoików
- Woda
- 2 lok. 8 szklanki po 250 ml
- Sól niejodowana
- 60 gok. 3 łyżki
To ok. 2,9% soli w zalewie.
Przyprawy na każdy litr słoika (razem ok. 4,5 l)
- koper z baldachem: ok. 1/4 pęczka
- czosnek: ok. 1/2 główki
- korzeń chrzanu: kawałek
- liście dębu, wiśni, porzeczki lub winorośli: kilka (opcjonalnie)
- ziele angielskie: 2 szt. (opcjonalnie)
Proporcje: 6 źródeł, lista na stronie ogórki kiszone.
Proporcje w jednej tabeli
| Przetwór | Sposób | Sól | Ocet 10% | Gotowe po |
|---|---|---|---|---|
| Ogórki kiszone | Kiszenie w zalewie | 19–38 g (zwykle 30 g)/l | – | 3–20 dni |
| Ogórki małosolne | Kiszenie w zalewie | 19–29 g (zwykle 19 g)/l | – | 2–4 dni |
| Ogórki konserwowe | Marynata octowa | 13–30 g (zwykle 25 g)/l | 150–250 ml (zwykle 167 ml)/l | 7–30 dni |
| Kapusta kiszona | Kiszenie na sucho | 1,5–2,5 % (zwykle 2 %) masy | – | 7–14 dni |
| Buraki kiszone (zakwas z buraków) | Kiszenie w zalewie | 13–30 g (zwykle 19 g)/l | – | 5–7 dni |
| Papryka konserwowa | Marynata octowa | 10–40 g (zwykle 15 g)/l | 125–400 ml (zwykle 200 ml)/l | 7–14 dni |
| Grzyby marynowane | Marynata octowa | 3–14 g (zwykle 10 g)/l | 240–250 ml (zwykle 245 ml)/l | 3 dni |
| Cebulka marynowana | Marynata octowa | 33–57 g (zwykle 57 g)/l | 167–250 ml (zwykle 250 ml)/l | null dni |
| Czosnek kiszony | Kiszenie w zalewie | 19–29 g (zwykle 24 g)/l | – | 7–14 dni |
| Zakwas na żurek | Kiszenie w zalewie | – | – | 3–5 dni |
| Kalafior marynowany | Marynata octowa | 7–17 g (zwykle 13 g)/l | 125–167 ml (zwykle 125 ml)/l | – |
| Sałatka z cukinii | Marynata octowa | 0,95–3,8 % (zwykle 1,9 %) masy | 250 ml/l | 4–14 dni |
Jak liczy kalkulator
Każdy przepis ma zakres z kilku źródeł: najmniej soli (łagodnie), typowo (zwykle) i najwięcej (mocniej). Ilość zalewy liczymy z typowej ilości wody na kilogram warzyw, a liczbę słoików z tego, ile warzyw mieści się w litrowym słoiku. Kapustę i inne warzywa kiszone na sucho liczymy inaczej: sól to procent masy warzyw.
Kiszonki (ogórki kiszone, ogórki małosolne, kapusta kiszona, buraki kiszone (zakwas z buraków), czosnek kiszony, zakwas na żurek) fermentują dzięki bakteriom kwasu mlekowego, a marynaty (ogórki konserwowe, papryka konserwowa, grzyby marynowane, cebulka marynowana, kalafior marynowany, sałatka z cukinii) konserwuje ocet i pasteryzacja. Dlatego w kiszonkach nie ma octu, a w marynatach liczy się jego ilość.
Najczęstsze pytania
Ile soli na litr wody do ogórków kiszonych?
Źródła podają 19–38 g (zwykle 30 g) soli niejodowanej na litr wody. Łyżka soli to ok. 19 g.
Ile waży łyżka soli?
Łyżka soli to według źródeł 15–25 g (zwykle 19 g) (płaska mniej, czubata więcej), łyżeczka 5–7 g (zwykle 5 g). Dlatego kalkulator podaje gramy, a łyżki tylko pomocniczo.
Jak zamienić ocet 10% na 6%?
Octu 6% trzeba wziąć 10/6 razy więcej, czyli około 1,67 raza tyle co octu 10%. Kalkulator przelicza to sam.
Czy do kiszenia można użyć soli jodowanej?
Nie zaleca się. Do kiszenia używa się soli niejodowanej (kamiennej lub warzonej), bo dodatki w soli jodowanej mogą zaburzać fermentację i mętnieć zalewę.
Bezpieczeństwo
- Sól niejodowana do kiszenia. Do kiszenia używaj soli kamiennej niejodowanej. Jod hamuje fermentację mlekową, przez co kiszonka gorzej kwaśnieje. Typowo 2% soli w stosunku do kapusty (ok. 20 g/kg); Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego zaleca 1,5-2,0% soli.
- Ocet 10% a 6%: przeliczanie. Ocet spożywczy ma 6-10% kwasu octowego; przepisy na przetwory zwykle podają ocet spirytusowy 10%. Zamiast 100 ml octu 10% weź ok. 167 ml octu 6% (ta sama ilość kwasu), a o tyle mniej wody. Nie zamieniaj 1:1, bo zalewa będzie słabsza. Kwas powyżej 10% (esencja octowa 70-80%) jest żrący.
- Pasteryzacja i jad kiełbasiany (botulizm). Domowe przetwory z warzyw o niskiej kwasowości są w Polsce częstym źródłem botulizmu. Sanepid zaleca pasteryzację w 65-85°C przez co najmniej 30 minut, a przy długim przechowywaniu powtórzenie jej 3 razy co 24 godziny; lekarze zalecają też gotowanie domowych przetworów 10 minut przed jedzeniem. Zalewa octowa, sól i cukier pomagają konserwować, ale nie zastępują higieny i obróbki cieplnej.
- Grzyby i warzywa niskokwasowe. Szparagi, fasolka, buraki i kukurydza konserwowane bez kwasu były częstym źródłem zatruć jadem kiełbasianym. Grzyby i kalafior marynuj zawsze w zalewie octowej i pasteryzuj; nie rób ich 'na sucho' bez octu.
Więcej o tym, skąd biorą się liczby: metodologia i źródła.
Źródła proporcji
- aniagotuje.pl/przepis/ogorki-kiszone
- muratordom.pl/ogrod/rosliny/przetwory-z-ogorkow-jak-zrobic-najlepsze-ogorki-maosoln…
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-ogorki-kiszone-w-sloikach,113766,obserwato…
- wiescirolnicze.pl/dla-domu/kisimy-ogorki
- wroclaw.pl/dla-mieszkanca/kiszonki-czy-sa-zdrowe
- ibprs.pl/wp-content/uploads/2025/01/Ogorki_kiszone_diagnoza_stanu_2024.pdf
- kwestiasmaku.com/przepis/ogorki-malosolne
- kwestiasmaku.com/przepis/ogorki-konserwowe
- aniagotuje.pl/przepis/ogorki-konserwowe
- aniagotuje.pl/przepis/kapusta-kiszona
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-kapusta-kiszona,175422,drnowak.html
- ibprs.pl/wp-content/uploads/2025/01/Kapusta_kiszona_diagnoza_stanu_2024.pdf
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-zakwas-z-burakow-czerwonych,122201,hajducz…
- se.pl/styl-zycia/porady/dodaj-do-burakow-a-szybciej-przygotujesz-zakwas-na-…
- smaker.pl/przepisy-zupy/przepis-zakwas-z-burakow-na-barszcz-wigilijny-sprawdzon…
- aniagotuje.pl/przepis/papryka-konserwowa
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-papryki-konserwowe,192209,ola1984.html
- muratordom.pl/ogrod/rosliny/najlepsze-przetwory-z-papryki-na-zime-proste-pyszne-i-p…
- aniagotuje.pl/przepis/grzyby-marynowane
- kwestiasmaku.com/przepis/grzyby-marynowane
- beszamel.se.pl/przepisy/przetwory/cebulki-marynowane-do-sloikow-sa-chrupiace-i-slodk…
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-cebula-marynowana,114443,obserwator.html
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-cebulka-marynowana,1919719,smaker.html
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-czosnek-kiszony,1919073,smaker.html
- smaker.pl/przepis-czosnek-kiszony,152224,kuchmariola63.html
- kwestiasmaku.com/kuchnia_polska/wielkanoc/zakwas_na_zurek/przepis.html
- beszamel.se.pl/przepisy/zupy-na-cieplo/zakwas-na-zurek-staropolski-jak-zrobic-wideo-…
- smaker.pl/przepisy-zupy/przepis-zakwas-na-zurek,106137,taura.html
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-kalafior-marynowany-wedlug-ewy-wachowicz,1…
- beszamel.se.pl/przepisy/przetwory/pyszny-kalafior-marynowany-pikle-w-angielskim-styl…
- aniagotuje.pl/przepis/salatka-z-cukinii-na-zime
- beszamel.se.pl/przepisy/przetwory/salatka-z-cukinii-do-sloikow-swietna-jarzynka-ze-s…
- smaker.pl/przepisy-przetwory/przepis-salatka-z-cukinii-do-sloikow,1918919,smake…
- prorankingi.pl/blog/ile-gramow-ma-lyzka